Sau 5 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TWngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới, công tác dân số (DS) trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền và nhân dân đối với công tác dân số trong tình hình mới đã có sự thay đổi, xác định được nội dung trọng tâm của công tác DS, tầm quan trọng trong việc chuyển trọng tâm từ DS - KHHGĐ sang DS và phát triển.

Hội thi rung chuông vàng “tìm hiểu kiến thức về Dân số, sức khỏe sinh sản cho vị thành niên” tại Trường THPT Bắc Kạn (tháng 12/2022)

Công tác chỉ đạo, triển khai thực hiện nhiệm vụ về dân số thường xuyên và kịp thời, phát huy hiệu quả; tỉnh Bắc Kạn đã ban hành kế hoạch và triển khai thực hiện các chương trình, đề án DS theo Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030. Công tác truyền thông giáo dục, vận động thực hiện chính sách dân số được quan tâm, đổi mới nội dung và đa dạng hóa các loại hình tuyên truyền để phù hợp với từng đối tượng, từng vùng nhằm từng bước chuyển đổi hành vi và nhận thức của các tầng lớp nhân dân trên địa bàn tỉnh.

Tổng tỷ suất sinh, tỷ suất sinh thô của năm 2020, 2021, 2022 đã được cải thiện so với các năm 2017 - 2019; các dịch vụ KHHGĐ ngày càng đáp ứng nhu cầu đối tượng và có chất lượng; hoạt động tư vấn, chăm sóc sức khỏe sinh sản cho lứa tuổi vị thành niên/thanh niên được đẩy mạnh; công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đã được triển khai rộng trong cộng đồng.

Bên cạnh những kết quả đạt được thì công tác DS trên địa bàn tỉnh vẫn còn có nhiều hạn chế tồn tại: Một số địa phương trong tỉnh mặc dù đã ban hành các kế hoạch thực hiện Nghị quyết 21 nhưng việc triển khai cụ thể các nhiệm vụ, giải pháp trong thực tế chưa được chú trọng; chưa quan tâm bố trí nguồn lực cho công tác DS ở địa phương (Duy nhất năm 2021, 2022, chỉ có UBND huyện Pác Nặm bố trí ngân sách địa phương hỗ trợ thực hiện công tác DS trên địa bàn huyện). Tổ chức bộ máy làm công tác DS ở cơ sở không ổn định, một số thôn, tổ chưa có người thực hiện nhiệm vụ DS. Công tác phối hợp giữa các sở ngành, đoàn thể, địa phương chưa thường xuyên. Một số địa phương, cơ quan, đơn vị chưa xây dựng, bổ sung chính sách DS vào quy ước, hương ước và nội quy, quy chế. Việc thực hiện không sinh con thứ 3 trở lên có xu hướng gia tăng. Một số vùng khó khăn vẫn còn tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Triển khai xã hội hóa cung ứng các dịch vụ DS - KHHGĐ trên địa bàn tỉnh chưa đáp ứng được nhu cầu của nhân dân...

Qua 05 năm thực hiện Nghị quyết 21, có một số chỉ tiêu chưa đạt được và khó đạt, như: Giảm tỷ lệ sinh con thứ 3; giảm tỷ số giới tính khi sinh; tỷ lệ trẻ sơ sinh được sàng lọc ít nhất 5 bệnh bẩm sinh phổ biến nhất; tỷ lệ người cao tuổi được quản lý sức khoẻ, được khám, chữa bệnh, được chăm sóc tại gia đình, cộng đồng, cơ sở chăm sóc tập trung.

Một số cấp ủy, chính quyền và lãnh đạo đơn vị còn chưa thấy được tầm quan trọng của công tác DS, chưa chú trọng công tác lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện các mục tiêu công tác DS và phát triển; chế độ đãi ngộ đối với người làm công tác DS chưa thỏa đáng nên các hoạt động không được triển khai đầy đủ, hiệu quả thấp; những định kiến về giới, tư tưởng trọng nam, thích có nhiều con vẫn còn tồn tại nặng nề, ... qua đó ảnh hưởng lớn đến hiệu quả tuyên truyền, vận động thực hiện chính sách dân số.

Để triển khai thực hiện tốt Nghị quyết số 21-NQ/TW, đưa nội dung nghị quyết vào thực tế, công tác dân số trên địa bàn tỉnh trước hết rất cần có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, sự phối hợp vào cuộc của UBMTTQ và các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức, và nhân dân. Bên cạnh đó, cần có sự ổn định tổ chức bộ máy làm công tác DS và cần có chính sách ưu đãi đối với đội ngũ những người làm công tác Dân số các cấp để người làm công tác dân số yên tâm công tác, thực hiện nhiệm vụ hiệu quả; công tác tuyên truyền, giáo dục, truyền thông phải được tổ chức thường xuyên, liên tục với nhiều hình thức, nội dung phong phú đa dạng, phù hợp với từng đối tượng; tăng cường kinh phí, trang thiết bị, nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ, hệ thống dịch vụ KHHGĐ phải thuận tiện, đa dạng hóa các biện pháp tránh thai để tạo điều kiện cho người dân được tiếp cận với các dịch vụ an toàn, hiệu quả; việc tư vấn kiểm tra sức khoẻ trước khi kết hôn cần phải có cơ chế ưu đãi ban đầu tạo kích thích phong trào lan toả sâu rộng trong cộng đồng./.

Lèng Hoàng Thái Huân (Chi cục trưởng Chi cục Dân số - KHHGĐ)